Bursa'da Yürürken (16)

Bursa'da Yürürken
Bursa, Osmanlı Devleti'nin başkenti idi, Uludağ'ın çevresinde kurulmuş, ormanların, göllerin çevrelediği, Osmanlı eserleri ile süslenmiş, modern sanayî kurumları ile, üniversitesi, okulları ile, modern bir şehir.
Bursa'ya çok uğradım!
Yalova'da yaşadığım yıllarda, daha sonra, Bursa, mutlaka ziyâret etmek istediğim bir şehirdir. Bursa'da nelerin değiştiğini, nasıl değiştiğini de, ya biliyorum, ya da hissediyorum.
Bursa, çevresi ile de ilginç! ilçelerinin her biri, gezilmeye, incelenmeye değer.
Bursa'da, Heykel'de yürürken, Osmanlı Tiyatrosu'nun getirdiklerini de anımsarım. Ahmet Vefik Paşa'nın anısı tiyatro binâsının önünden çok geçtim. Bursa, bir tiyatro şehriydi geçmişte.
Bursa'nın Çekirge semtine de uğradım, kaplıca hamamlarının arasından geçtim. ailemin büyükleri, daha İsmet İnönü Dönemi'nde, Bursa'ya, Mersin'den gelirlermiş, kaplıca hamamlarını ziyâret ederler, tedâvilerini olurlarmış.
Bursa'da, şiir vardır.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Bursa şiirlerini anımsamak iyidir. Şâirler, Bursa'da yaşamayı seçmişlerdir çoğu kez. Nâzım Hikmet Ran, Bursa'da on yıl kadar yaşamıştı! daha yeni Şâirlerimiz de, Bursa'da yaşamayı seçmişlerdir, bazıları ile sohbetlerimiz de olmuştur. Metin Güven, modern şiirimizin bir ustası, bir Matematikçi'dir, Bursa'da yaşadı! Ramis Dara da, Uludağ Üniversitesi öğretim üyeliği sırasında, Bursa'da yaşamış iyi bir şâirimiz.
Yalova, Bursa'ya 75 kilometre kadardır.
Bursa'dan Yalova'ya giden yol, herhâlde dünya'nın en iyi yollarından biridir, manzarası ile, tırmanışları, virajları ile. bu yolda yürümekte yarar vardır. yolda, zeytin'iyle bildiğimiz, Orhan Veli Kanık'ın şiirler adadığı Gemlik vardır. Gemlik ilçesi, Bursa'yı Bursa yapmış kıymetli bir şehirdir, Gemlik Körfezi'ne kurulmuştur.
Orhangazi İlçesi de, Bursa ile Yalova arasında kurulmuş bir ilçedir. Osmanlı Devleti'nin ilk Padişahları'ndan Orhan Gazi'nin anısına kurulmuş bir şehirdir.
Kemalpaşa, Karacabey, Mudanya ilçeleri de, Bursa'ya bir sürü anlam katar, değer katar.
Mudanya'da da yürümüştüm. Mudanya Mütârekesi'nin imzalandığı binâ, şimdi bir Müze. Mudanya kıyıları, Türkiye'nin çok ilginç kıyılarından biridir.
Bursa merkezindeki yürüyüşlerim, Fomara Alanı ile, Heykel ile sınırlı kalmıştı ama, hâlâ, Uludağ'a tırmanma umudu var bende.
Bursa'da yazılmış şiirler, denemeler, romanlar, herhâlde, tarihimizin ilginç belgeleridir. Nâzım Hikmet Ran'ın Bursa'da yazdığı şiirler, tüm dünya'da yayınlanmıştı! "Memleketimden İnsan Manzaraları", "Saat 21-22 Şiirleri", "Kuvayî Milliye Destanı", Nâzım Hikmet Ran'ın Bursa'da yazdığı şiirlerdir ki, sayısını bilmek mümkün değildir.
Bursa'da, Çizakça'ların semtine de uğramıştım. Profesör Murat Çizakça'nın geçmişinin saklı olduğu Çizakça'ların semtinde, "iktisât" açısından Bursa'yı sormuştum. bir sanayî tarihi yazıldığında, mutlaka, Bursa Tarihi yazılır, Bursa, sanayîleşme tarihimizin merkezlerinden biridir. "iktisât" açısından, Bursa, Türkiye'nin çok vergilendirdiği şehirlerden biridir.
Bursa, siyaset açısından da ilginç, ama, Bursa, "siyasî istikrâr"ı sorun hâline getirmiş şehirlerimizden biridir. geçmişte, Bursa'da, Süleyman Demirel'in desteklediği çevreler, yönetici idi, bazı dönemlerde, Ecevit'in desteklediği çevreler yönetmişti, Bursa'yı. ama, tam bir karar, hâlâ, Bursa'lı seçmenlerce verilmedi. belki, Uludağ'ın gölgesi, Bursa'lıları tehdit etmekte, Bursa'ya yönelmiş göçler de, Bursa'daki değişime farklı boyutlar getirmektedir.
Bursa, göçmenlerin şehridir.
bu açıdan, Balkan göçmenlerinin, Kafkas göçmenlerinin birarada yaşamasına bir örnek de, Bursa'dır. ben, uzun süre, Balkan Tarihi, Kafkasya Tarihi okumuştum. Bursa'ya yönelmiş bir tarih idi bu, bir açıdan.
Bursa'da yürürken, Bursa'daki câmileri de görmek gerekir. câmi, Bursa'yı temsil eden bir zenginlik idi, geçmişte de.
Osmanlılar, Bursa'ya çok yatırım yapmışlardı, bir yatırımları da, ipek üretimi idi. Bursa, ipeğin şehridir. ipek, Bursa'da üretildi, Osmanlı, ipeğin olmadığı bir dünya'da yaşanamayacağını anlamış, Bursa'yı desteklemiş idi.
bir tarih'in, Bursa'da nasıl merkezlendiğini anlamak gerekir.
SİNAN ÖNER